Dictionaries | References

अतिव्याप्ति

   { ativyāptiḥ }
Script: Devanagari

अतिव्याप्ति

A dictionary, Marathi and English | Marathi  English |   | 
   : applicability of it, from the too general applicability of the terms employed, or from the extensive appertainment of the qualities adduced, to objects not belonging to the species or class which is under definition. also drawing an inference beyond the warrant of the premisses. see अव्याप्ति & असंभव.

अतिव्याप्ति

Aryabhushan School Dictionary | Marathi  English |   | 

अतिव्याप्ति

  स्त्री. 
   वाजवीपेक्षां अधिक विस्तार ; फाजील गोष्टींचा समावेश ; मर्यादेचें उल्लंघन ; अतिविस्तृतता .
   ( न्याय ) अलक्ष्यांवर लक्षणाची व्याप्ति ; व्याख्येय जातीमध्यें ज्या ज्या वस्तूंचा समावेश व्हावा अशी इच्छा असते त्यांखेरीज एखाद्या निराळ्या वस्तूचा समावेश होतो असें दिसेल तर त्या व्याख्येमध्यें अतिव्याप्ति हा दोष आहे असें म्हणतात . उ० पदार्थांची देवघेव करण्याच्या साधनास नाणीं म्हणतात , अशी नाण्याची व्याख्या केल्यास बायका वोहर्‍यापासून भांडीं घेऊन त्यांबद्दल त्यास जीं फाटकीं चुरगुटें देतात त्यांसहि नाणें म्हणावें लागेल ; म्हणून वरील व्याख्येंत अतिव्याप्ति हा दोष आहे . - सुकौ ४१ . [ सं . ]

अतिव्याप्ति

A Sanskrit English Dictionary | Sanskrit  English |   | 
अति—व्याप्ति  f. f. unwarrantable stretch (of a rule or principle), 35 Sch.">[Pāṇ. 6-3, 35] Sch.

अतिव्याप्ति

The Practical Sanskrit-English Dictionary | Sanskrit  English |   | 
अतिव्याप्तिः [ativyāptiḥ]  f. f.
   An unwarrantable stretch of a rule or principle.
   including what is not intended to be included in a proposition; (in [Nyāya] ) including or covering too much, unwarranted extension of a definition to things not intended to be defined by it, so that it includes such things as ought not to fall under it; one of the three faults to which a definition is open; अलक्ष्ये लक्षणगमनम् अतिव्याप्तिः; यथा मनुष्यो ब्राह्मणः इति लक्षणस्य शूद्रेऽतिव्याप्तिः, तस्यापि मनुष्यत्वात्.

अतिव्याप्ति

Shabda-Sagara | Sanskrit  English |   | 
अतिव्याप्ति  f.  (-प्तिः)
   1. extreme pervasion or extension.
   2. going beyond the mark, drawing an inference unwarranted by the premises.
   E. अति, and व्याप्ति spreading.

Comments | अभिप्राय

Comments written here will be public after appropriate moderation.
Like us on Facebook to send us a private message.
TOP