आदिखंड - मध्यखंडानुक्रमणि

आतां मध्यखंड कारण । आधिं मंगळाचरण । पाठिं करावें लक्षण । गुरुशिष्याचें ॥४५॥
सगुणदेवा पासाव । कैसें उठिलें हें सर्व । रुद्र भूतें मानव । कैसें जालें ॥४६॥
पूर्वी ईश्वरापासूनि । जीव निवडलें कैसेनि । मायादि देहीं कवणें गुणी । उल्लंघोनि येती ॥४७॥
महाकारणादिकें च्यारी । कैसी मिनलीये शरींरी । कोणें गुणसंगें कोण धरी । देह जीव ॥४८॥
कर्मापासाव जीव । कैसें जालें सावयव । गर्भसंभूतिभाव । निरुपावे ॥४९॥
हा जी मातेचे उदरी । गर्भ वाढे कोणेंपरी । वेष्टला वरे माझारी । तैं कोणें व्दारी भक्ष त्याचें ॥५०॥
तो कोणें लक्षि तेथें वांचला । जैं उदराबाहिर निघाला । तैं गर्भभाव विसरला । कोणें गुणें ॥५१॥
याच्या उमी वींकार कैसें । हें जालें कोणाचें अंशे । यामध्ये काय काय असे । तेहिं सांगा ॥५२॥
देहीं जीवाचें भ्रमण । करावें अजपानिरुपण । प्राण आयुष्य प्रमाण । चाले कैसें ॥५३॥
श्वासोश्वासा मूळ काय । हा जपू कोठुनि होय । हंस हंस याचि सोय । सांगा स्वामी ॥५४॥
स्थानें चक्रें देवतें । बीजें मातृका सहीतें । दिवस प्रमाण निरुतें । निरुपावें ॥५५॥
कवणें मार्गे चाले हंसु । चक्रीं कैसा दिवसु । भुवना खंडाचा विश्वासु । कीजे देवा ॥५६॥
येर देहचि थानमान । बोलावें सर्वही लक्षण । शशिरवीचें भुवन । कैसें असे ॥५७॥
मुक्त जाणावें कैसेनि । कोणते निराभिमानि । कोणें बुध्दी स्वस्थानीं । चित्त बैसें ॥५८॥
योनि कंदि नाडी कीति । कैसी देही ल्याचि गती । कमळनाळाचि उत्पत्ति । सांगा मज ॥५९॥
कळायुक्त सकळ । निरुपावें अष्टदळ । जीवात्मयाचें खेळ । कैसें तेथें ॥६०॥
देही प्राणु जीवहंसु । यां तिहींचा करा विश्वासु । आणि इहस्थानि कोण आत्मपुरुषु । अपरु तो कोण ॥६१॥
कोण संधि कोण अंतरात्मा । कोण परस्थानी कोण परमात्मा । हें देहव्दयीं आणौनि नेमा । पूर्ण हि दावा ॥६२॥
बाहातरि कोष्ठे नवनाडी । सोळा संधीच्या उतरडी । हे पुरुषोध्दारण परवडी । सांघावें मज ॥६३॥
जो आत्मनाद ईश्वरीं । तो कळे कवणेंपरीं । तोचि मुख्य ऊँ कारीं । जाणवे कैसा ॥६४॥
कैसा गर्जत असे ब्रह्मांडी । कैसा तो वोळखिजे पिंडीं । जेणें देहाच्या घडमोडी । तो दावा मज ॥६५॥
चतुर्विध योगलक्षणें । ते हीं कथा विकासणें । दशदेहें निरुपणें । रसभावेंसी ॥६६॥
आसन तें कैसें दीजे । कैसें प्राणनिरुंधन कीजे । कें प्रत्याहारु जाणिजे । कोणतें धारण ॥६७॥
ध्यान कैसें कोण समाधि । चक्रें भेदावीं कोणें बुध्दि । बंधत्रयसिध्दि । पावती कैसें ॥६८॥
विद्येअविद्येरुप कैसें । बिंब प्रतिबिंब सांगा तैसें । ब्रह्मीं आणि प्रपंची बुध्दि कां असे । अभेद तरि ॥६९॥
मुख्य देह आत्मकाज । याचें कोठें काय बीज । हें अनित्य सहज । निरसे केवि ॥७०॥
येका आत्मदेवावाचुन । येरां पासाव काढा मन । उपाधि निरसुनि निरुपण । सहज तें करा ॥७१॥
पुराणें दर्शनें उपाधी । भेदु सारा आत्मबुध्दि । ब्रह्मीं प्रपंचाची सिध्दि । कोणें बीजें ॥७२॥
जें गुह्य योगियां । तो आदिनाथ कोण श्रीगुरुराया । याचिपरी आदिमाया । दावा मज ॥७३॥
कर्त्ता पुरुष तो कवण । कोणतें कारणें भिन्न । तिसून्यापासुन । अक्षर काय ॥७४॥
कैसें सून्याकार सर्वत्र । सांगा भक्ति मुक्ति पवित्र । सहित क्षेत्रज्ञ देहक्षेत्र । निरुपावे ॥७५॥
शिव जीव ब्रह्मवरी । यांचें विकार कोणें परि । जीवु कोण ते निर्धारी । उकलूनि देणें ॥७६॥
जीवात्मा कोण जीव । याचा परमात्मा सांगावा । तैसाचि निर्धारु शिवा । करुनि देणें ॥७७॥
द्या जी ज्ञान रोकडें । मुख्य शब्दु कैसा घडे । देहव्दयीं कोणे पाडें । विस्तारला तो ॥७८॥
पाठीं ईश्वराचि महिमा । निरुपावी पुरुषोत्तमा । त्या ईश्वरा जीवात्मा । कोण असे ॥७९॥
सकळां परमात्मा ईश्वरु । असा जाला निर्धारु । त्यासी परमात्मा आहें की ना हा विचारु । कैसा असे ॥८०॥
पिंडब्रह्मांडाच्या अवस्था । देहां चौची वेवस्था । जेथ वस्ति समस्ता । तें भुवनें कोणें ॥८१॥
हे चतुर्विध जीवसृष्टी । तुह्मी दावा माझे दृष्टी । मंद बुधांचे संकष्टी । न घला मातें ॥८२॥
हें शरीर कोठें आटे । याचा नाशु कैसा घटे । येथीचा मेळु फुटे । तो कोणा मिळे ॥८३॥
एवं शतदीढ कारण । बोला अनुक्रमें वचन । पंधरा कथनें निरुपण । मध्य खंडिचें ॥८४॥
इति मध्यखंडानुक्रमणि ॥